ARCHERY

Εκφράζοντας, κυρίως, την π ο λ ε μ ό χ α ρ η αλλά και την, προς επιβίωση, ‘θηρευτική’ διάθεση
του Κρο Μανιόν, η Τοξοβολία εμφανίζεται 40.000 χρόνια πριν, αναθέτοντας τον ρόλο του
ιστορικού «αναδόχου» στον πρωτόγονο αυτό προπάτορα.
Πρώτη επινόηση προς κάλυψη της ανάγκης για ένα εκηβόλο ό π λ ο προς διεκπεραίωση των
Πολέμων, η Τοξοβολία αποτελεί τον μακρυνό προπομπό της εκηβόλου οπλικής τεχνολογίας η
οποία έμελλε να ανακτήσει τον μακραίωνα χαμένο της χρόνο, για να εκτοξευθεί γεωμετρικά σε ύψη
τελειώσεως μόλις στον 20ό αιώνα!

Τα πρώτα ιστορικώς τεκμαρτά τόξα ανάγονται στην στ΄ χιλιετία π.Χ., ενώ, στους Μεσογειακούς
λαούς πρωτοεντοπίζονται αρχικά στους Αιγυπτίους κατά την ‘ανατολή’ της Α΄Δυναστείας ( 5000 π.
Χ. ) και ανάλογα προς τα Φαραωνικά τόξα των Θηβαϊκών γλυπτών είναι και τα τόξα του
Κρητομυκηναϊκού Πολιτισμού ( β΄ χιλιετία π.Χ. )
Εκείνο το οποίο τελικά επικράτησε ως πλέον ισχυρό ήταν το Σκυθικό τόξο που εισήχθη στις
κοιλάδες του Νείλου και του Ευφράτη από τους Ασσυρίους, Σκύθες και Χετταίους κατακτητές.
Το τόξο αυτό απετέλεσε το κύριο όπλο των Σκυθοπερσικών λαών με δίπηχες μήκος και τριπήχη
βέλη.
Γενικά, στο τόξο διέπρεψαν οι Ασιάτες και κυρίως οι Σκύθες και οι Πάρθοι ενώ, κατά την ακμή
της Ελλάδος, τόξα έφεραν οι ‘ψιλοί’ στρατιώτες ( Ξεν. Ανάβ. Α. 2,9 ). Οι Κρήτες υπήρξαν ικανοί
μισθοφόροι τοξότες άλλοτε υπηρετούντες στις τάξεις των Ελληνικών στρατών κι άλλοτε στις τάξεις
των στρατών των συμμάχων των Ρωμαίων ( Ξεν. Ανάβ. Α. 2,9 και Liv. Xiii.35 ).

To Σκυθικό τόξο ήταν συμπαγές, ημικυκλικό.
Το Ελληνικό τόξο ( ο “βιός”, κατά τον Όμηρο ) απετελείτο από δύο ακραία καμπύλα μέρη
(‘κέρατα’) τα οποία συνέδεε ένα κεντρικό ( “πήχυς” ) το οποίο αποτελούσε και την λαβή ( Ομ. Ιλ. Δ,
105-126 ). Η χορδή του κατεσκευάζετο από νεύρο ή ιμάντα βοδινό ( “νευρά βοεία” ) η οποία στο
μεν ένα άκρο της ήταν σταθερά στερεωμένη ενώ στο άλλο, όποτε επρόκειτο να τοξευθεί βέλος,
στερεώνονταν σε ένα είδος αγκίστρου ( “κορώνη” ή “χρυσέη” όπως ο Όμηρος την αναφέρει
ποιητικά ). Το βέλος ( “οϊστός” ή “ιός” ) απετελείτο ( βλ. Ησιοδ. Ασπ. 130-135 ) από την “αιχμή”,
τον “ξυστό”, την “πτέρυγα” και την "γλυφίδα", διαθέτοντας μέσο συνολικό μήκος 50 έως 60
εκατοστομέτρων. Η αιχμή ( “άρδις”, Ηροδ. Α 215, Δ 81 ) ήταν χάλκινη ( “χαλκήρη” την αποκαλεί ο
Όμηρος στην Ιλιάδα, Ε 662 ) ενώ κάποιες αιχμές, μάλλον Περσικές, βρέθηκαν να είναι
κατασκευασμένες από κατάλληλα διαμορφωμένο αιχμηρό λίθο. Η συνήθεια της “βαφής” των
αιχμών με δηλητήριο εθεωρείτο ως βάρβαρο έθος αν και ο Οδυσσέας πηγαίνει στους
Θεσπρωτούς για να προμηθευθεί αυτό το “ανδροφόνο φάρμακο” ( Ομήρου Οδύσσεια Α 261-263)
Ο ξυστός ( κορμός ) του βέλους ήταν ξύλινος ή καλάμινος, λεπτός και λείος. Ξυστοί που
βρέθηκαν σε Αιγυπτιακούς τάφους είχαν μήκος 22-34΄΄. Η πτέρυγα ενός Ελληνικού βέλους ήταν
κατασκευασμένη από φτερά μαύρου αετού ( όπως στην περίπτωση των βελών του Ηρακλέους,
Ησίοδ. Ασπ. 130 ). Η "γλυφίς" ήταν η απόληξη του ξυστού στην οποία εισήρχετο η νευρά του
τόξου. Τα αρχαία βέλη δεν διέθεταν το επιπρόσθετο πυθμένιο που διαθέτουν τα σύγχρονα βέλη
και το σημείο εγκαθιδρίσεως της νευράς δεν ήταν παρά η ίδια η βάση του κορμού του βέλους
ανάλογα διασκευασμένη. Σε πολιορκίες ή ναυμαχίες συχνά ετοξεύοντο βέλη πυρφόρα ( Δίων.
Κάσς. Ν 34 ) προς μετάδοση εμπρηστικού αποτελέσματος. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του
Ιστορικού Αρριανού ( Αλεξ. Ανάβ. 18/6, 21/3 κ.α.) περί της αντιμετωπίσεως των ανδρών του
Μεγάλου Αλεξάνδρου από Ασιάτες τοξότες με βέλη “πυρφόρα”.

Όταν το τόξο δεν εχρησιμοποιείτο εφέρετο σε τοξοθήκη η οποία ωνομάζετο “γορητός” ( Ομ. Οδ. Φ
54 ) συνώνυμον της “φαρέτρας” όπου εφυλάσσοντο τα βέλη. Τέτοιες τοξοθήκες αναπαριστώνται
στα γλυπτά της Περσεπόλεως με εξαιρετική λεπτομέρεια. Έναν τέτοιο ‘γορυτό’ βλέπουμε ανάγλυφο
και στο Μουσείο Pio-Clementino. Η φαρέτρα ήταν μία σκύτινη θήκη στην οποία εφυλάσσοντο
μόνον βέλη, συνήθως 10-15. Οι Έλληνες την κρεμούσαν στην πλάτη με το στόμιό της προς τον
δεξιό ώμο μέσω ενός ιμάντα τον οποίο καλούσαν “τελαμώνα”, ενώ, οι βάρβαροι την κρεμούσαν
στην ζώνη προς την αριστερή οσφύ ( Ηρδ. Β 141, Ζ 61 ). Συχνά η φαρέτρα έκλεινε με σκέπασμα (
“πώμα”, Ομ. Ιλ. Δ 116, Οδ. Θ 3,14 ) και κάποιες από αυτές άνοιγαν και από τα δύο άκρα τους (
“αμφηρεφείς” ). Επίσης, μία άλλη λύση ταυτοχρόνου φυλάξεως του τόξου και των βελών έδινε το
“τοξοφάρετρον” ( Μαυρικ. Στρατ. 1,2 ).

Σε ό,τι αφορά στην στάση τοξεύσεως μας δίνει πληροφορίες απότμημα γλυπτού από το
σύμπλεγμα του Ναού της Αίγινας το οποίο φυλάσσεται στο Μόναχο. Η στάση αυτή, ημιγονυπετής,
υπαγορεύονταν από τις ανάγκες προφυλάξεως του βάλλοντος και τον περιορισμό της εκθέσεώς
του στις εχθρικές βολές.

Ο επικός Όμηρος χρησιμοποιεί για το τόξο τα επίθετα “καμπύλον” ( Ιλ. Γ 17 ), “κυκλοτερές” ( Ιλ. Δ
124 ), “αγγύλον” ( Ιλ. Ε 209 ), “παλίντονον” ( Ιλ.Θ 266 ), ενώ την προετοιμασία για βολή την εκφράζει
ως “τόξου πήχυν ανέλκειν” ( ΙΛ. Λ 375 ) και “τανυομένης της νευράς συνεκάμπτετο το τόξον εις
σχήμα ημικυκλίου” ( Iλ. Δ 123-124 ). Επίσης, το τέντωμα της χορδής το εξέφραζε ως “τόξα
τιταίνειν” ( Ιλ. Ε 97 και Θ 266 ) αλλά και “τόξον έλκειν” ( Ιλ. Λ 582 ) και “ανέλκειν” ( Ιλ. 375 και Ν 583)

         Χρωματική αναπαράσταση δυτικού αετώματος Ναού της Αφαίας, Αιγίνης.
                                ["ΠΟΛΥΧΡΩΜΟΙ ΘΕΟΙ", κατά Brinkmann]

Γενικά, η ηρωϊκή περί το “μάχεσθαι” αντίληψη των Ελλήνων είχε “υπερ-μεγεθύνει”, πρωτίστως, την
ανάπτυξη της μάχης σώμα προς σώμα και δευτερευόντως εκείνη των βραχέων αγχεμάχων όπλων
( ξίφους και λόγχης ). Η γενναία προσκόλλησή τους στο ιδανικό της Ευψυχίας του Πολεμιστού
παρέβλεψε μέχρι περιφρονήσεως την υιοθέτηση της ευρείας χρήσεως των εκηβόλων όπλων με
μόνη εξαίρεση, και όχι τυχαία, το ακόντιο: τούτο, διότι η χρήση του ακοντίου υπαγόρευε εκείνη
την στάση του Ακοντιστού ο οποίος αναγκαστικά επολέμα ο ρ θ ό ς και α κ ά λ υ π τ ο ς ενώπιον
του αντιπάλου ενώ οι Τοξότες μπορούσαν να βάλλουν η μ ι γ ο ν υ π ε τ ε ί ς καλυπτόμενοι π ί σ
ω από τοξοβλητικές θυρίδες και προστατευτικά προκαλύμματα. Για τον παραπάνω λόγο η
Τοξοβολία ( “Τοξική” ) ουδέποτε εισήχθη στα Γυμνάσια, στις Παλαίστρες και στα Στάδια παρά την
περί του αντιθέτου εισήγηση του, οξυδερκούς και εξαιρετικώς παιδαγωγικού, Πλάτωνος:

Το δ’ εξής τούτοις, οικοδομίαι μεν είρηται γυμνασίων άμα και διδασκαλείων κοινών τριχής
κατά μέσην την πόλιν, έξωθεν δε ίππων αυ τριχή περί το άστυ γυμνάσιά τε και ευρυχώρια,
τοξικής τε και των άλλων ακροβολισμών ένεκα διακεκοσμημένα, μαθήσεώς τε άμα και
μελέτης των νέων.                                                                                                         ( Νόμοι 7, 804 )


Εξ’ άλλου, είναι χαρακτηριστικό ότι όταν ο Ίφιτος, ο γιός του Ευρύτου, επανίδρυσε τους
περιοδικούς Ολυμπιακούς Αγώνες δ ε ν συμπεριέλαβε ως αγώνισμα την Τοξοβολία η οποία
ουδέποτε κατέστη αμιγώς Ελληνικό Άθλημα.

     Ο Τoξότης του δυτικού αετώματος του Ναού της Αφαίας, Αιγίνης [κατά Brinkmann].

Σε επίταση της ηρωϊκής περί “ευψυχίας” αντιλήψεως των Ελλήνων, η νικηφόρα έκβαση των
Μηδικών πολέμων δικαίωσε την επ΄αυτής ιδεολογική εμμονή τους μέχρι σημείου να καυχώνται για
την προσήλωσή τους στο ιδανικό της γενναιότητος που ήθελε τον Πολεμιστή να μάχεται τον
αντίπαλο εκ του συστάδην ορθός και ακάλυπτος.Οι Έλληνες χρησιμοποιώντας τα αγχέμαχα όπλα
τους και κατισχύοντας επι του αντιπάλου ο οποίος εχρησιμοποίησε, κατά κανόνα, εκηβόλα τόξα,
τότε ανέλαβαν το δικαίωμα να κομπάζουν με μία φράση που καθιέρωσαν ώστε να καταδείξουν και
να καταστήσουν διακριτές δύο αντιθετικές 'θεάσεις' Πολέμου που αναμετρήθηκαν: «Δόρατος
Ισχύς και Τόξου Ρύμα » ( Αισχ. Πέρσες 147 ).

                 Το αέτωμα του Ναού της Αθηνάς, στην νήσο Αίγινα [ 500 - 480 ]

Παρά ταύτα, η Τοξοβολία αναφέρεται συχνά στα αρχαία Ελληνικά κείμενα και πολλοί επιδέξιοι
Τοξοβόλοι κατονομάζονται στο πέρασμα της Ελληνικής Ιστορίας.
Πρώτος Τοξοβόλος και μάλιστα από την τάξη των Θεών, ο Απόλλων ο οποίος δεν δίστασε να
θανατώσει τον πρώτο ...Τοξοβόλο από την τάξη των θνητών, τον Εύρυτο, βασιλέα της Οιχαλίας ή
Αχαίας με αφορμή τον ανταγωνισμό στην ...Τοξοβολία!
Από τους ημιθέους, ο Ηρακλής πραγμάτωσε τον έναν από τους δώδεκα άθλους του χάρη στην
Τοξοβολία: χρησιμοποιώντας εύστοχα και γρήγορα το τόξο του εξόντωσε τα σμήνη των
Στυμφαλίδων ορνίθων που κατέτρωγαν τα σπαρτά στις όχθες της Αργοκορινθιακής λίμνης
Στυμφαλίας.
Μέγας δάσκαλος της Τοξοβολίας υπήρξε ο σοφός Κένταυρος Χείρων στον οποίο θα μπορούσε να
‘πιστωθεί’ η μυθική ‘πατρότητα’ της, παρ’ Έλλησι, Έφιππης Τοξοβολίας. Στο μυθικό του
πρόσωπο ταυτίζονται τα τέσσερα χαρακτηριστικά-συνιστώσες του Αθλήματος: το Πνεύμα, η
Ρώμη, η Ιππική και η Τοξευτική.
Από τις θήλεις, η Θεά Άρτεμις εμφανίζεται ως Τοξότις ενώ γνωστή για την τοξευτική της δεινότητα
παραμένει και η ηρωϊδα Αταλάντη, κόρη του Ιάσου, η οποία συμμετέσχε στο κυνήγι του
Καλυδωνίου κάπρου τον οποίο σκότωσε μεν ο Μελέαγρος αφού, όμως, προηγουμένως εκείνη
επλήγωσε με το βέλος της.

     Aναπαράσταση της Πεπλοφόρου Κόρης της Ακροπόλεως [κατά Brinkmann].

Ο Όμηρος αναφέρεται κι αυτός σε Τοξότες και σε Τοξοβολία. Από τους Τρώες, ως Τοξότης
αναφέρεται ο Έλενος, ένας από τους πενήντα γιούς του Πριάμου καθώς και ο αρχηγός των Ιδαίων
ο Πάνδαρος. Από τους Έλληνες αναφέρονται οι Κρήτες υπό τον Μηριόνη, οι Λοκροί υπό τον
Τεύκρο του Οιλέως και οι Νοτιοθεσσαλοί υπό τον Φιλοκτήτη. Τέλος, ως Τοξότης αναφέρεται ο
Οδυσσέας. Επίσης, δύο αναφορές Τοξοβολίας γίνονται στα Ομηρικά έπη, η μία στην Ιλιάδα ( Ψ
859-883 ) όταν ο Αχιλλέας ωργάνωσε αγώνες στην μνήμη του φίλου του Πατρόκλου ( με νικητή τον
Μηριόνη επί του Τεύκρου ) και η άλλη στην Οδύσσεια ( φ 72-423 ) όταν ο Οδυσσέας αντιμετώπισε
τους μνηστήρες της Πηνελόπης επιστρέφοντας στο σπίτι του.
Στην Αθήνα, γνωστοί ως φέροντες τόξο ήσαν οι “Δημόσιοι” ( ή, “Δημόκοινοι” ) δηλαδή,
αιχμαλωτισμένοι βάρβαροι οι οποίοι, αφού εξανθρωπίζονταν κι εκπαιδεύονταν ‘δημοσία δαπάνη’,
τους ανετίθετο ο ρόλος του ‘αστυνομικού’ ο οποίος εθεωρείτο ευτελής και προοριζόμενος για
κατώτερους πολίτες-‘δούλους’ ( Schneider, εις Ξενοφ. Απομν. Γ 6 παρ. 1, Πλάτ. Πρωτ. 319 και
σημ. ώδε του Heindorf, Αριστοφ. Αχαρν. 54 και Σχολ .). Λόγω του ότι ήσαν επιφορτισμένοι με την
εκτέλεση σωματικών ποινών και βασάνων ( “ο των ένδεκα υπηρέτης”, Πλάτ. Φαίδ. 116Β )
απεκαλούντο και “Δήμιοι” αλλά και “Σπευσίνειοι” ( από τον διοργανωτή του σώματος, Πολυδ. Η
131,132, Φώτιος “Τοξόται” ) ή και “Σκύθες” λόγω της καταγωγής τους. Προερχόμενοι εξ
αιχμαλωσίας από την μάχη της Σαλαμίνoς, οι Δημόσιοι ήσαν αρχικά 300, κατόπιν δε ανήλθαν σε
1200 και οι επικεφαλής τους ωνομάζοντο “Τόξαρχοι” .
Εκτός των Δημοσίων, στην Αθήνα ωργανώθηκε και το σώμα των “Αστικών Τοξοτών” αποτελούμενο
από 10 εξ εκάστης Φυλής, από τα μέσα δε του 5ου π.Χ. αιώνος ο αριθμός ανήρχετο σε 100
(δηλαδή, το 1/10 των Οπλιτών) συντεταγμένους σε 4 Ταξιαρχίες και φέροντες Σκυθική περιβολή.
Το σώμα αυτό κατόπιν ενισχύθηκε με ξένους Τοξότες, Ροδίους, Σικελούς, Αιτωλούς και, κυρίως,
Σκύθες και Κρήτες. Τέλος, Τοξότες χρησιμοποίησε ο Φίλιππος της Μακεδονίας, ο Μέγας
Αλέξανδρος κι ο Πύρρος της Ηπείρου.

Στους Ρωμαίους το τόξο διεδόθη από τους Ετρούσκους και Τοσκανούς χρησιμοποιήθηκε δε
από τον Β΄Καρχηδονιακό πόλεμο. Ο Βιργίλιος αποδίδει την χρήση του τόξου ως κυρίου όπλου
στους Τυρρηνούς, ενώ, ο Σκιπίων ο Αφρικανός υπήρξε από τους πρώτους που εισήγαγαν στον
Ρωμαϊκό στρατό Τοξότες ( “Sagittarii” ). Ωργανωμένες κοόρτεις Τοξοτών εμφανίζονται στους
αυτοκρατορικούς χρόνους ενώ, πηγή στρατολογήσεως Τοξοτών για τον στρατό των Ρωμαίων
υπήρξε η Κρήτη, κυρίως, κατά τους μετα-διοκλητιανείους χρόνους.

Στον Δυτικό Κόσμο, χρήση του τόξου έκαναν οι Γαλάτες, οι Σκανδιναυοί και οι Ούννοι πολεμιστές,
ενώ οι Γότθοι, οι Γερμανοί και οι Φράγκοι έδειχναν να μην υπολογίζουν και πολύ σ΄αυτό! Από το
Νορμανδικό τόξο προήλθε και το “μακρύ” ( “Longbow” ) Αγγλικό τόξο. Μετά τις μάχες του Κρεσύ
και Πουατιέ, ο Κάρολος ΣΤ΄αναγκάσθηκε να ιδρύσει (1411) συντεχνίες Τοξοτών στις κύριες
πόλεις της Γαλλίας.

Οι Γάλλοι διετήρησαν τους Τοξότες μέχρι την εποχή του Λουδοβίκου ΙΒ΄, οι Άγγλοι μέχρι τα μέσα
του ΙΖ΄αιώνος, οι Ρώσσοι μέχρι το 1807 και οι Τούρκοι μέχρι την πολιορκία της Βούδας (1686).

                                        ΒΑΣΙΚΗ ΤΟΞΟΒΟΛΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ

                                                            Προπονητική Οπτικοποίηση και πρακτική.

Η Τοξοβολία, ως σκοπευτική δραστηριότητα, προϋποθέτει την ανάπτυξη της ικανότητος
του «παρατηρείν» την οποία εξελίσσει σε «ευστόχως, οπτικώς εικάζειν».
Η σκόπευση είναι μία κατάσταση κατά την οποία πρέπει να συνεργήσουν και να «συμπέσουν»
προς επίτευξη ευστόχου αποτελέσματος δύο διαφορετικές ικανότητες του Σκοπευτή: η όραση
και η σωματική «μυϊκή μνήμη».
Σκοπεύοντας, κατ’ αρχήν, αντιλαμβανόμεθα την «σκοπευτική γραμμή» η οποία συνδέει (νοητώς)
την άκρη του βάλλοντος όπλου (κάννη/πυροβόλο, αιχμή βέλους/τόξο) με το υπό προσβολή
σημείο, λαμβανομένης υπ’ όψη της διορθώσεως τροχιάς (κατά περίπτωση) παραλλήλως δε,
ενεργοποιούμε την "μνήμη" των μυϊκών ομάδων οι οποίες θα συντελέσουν στην βολή (έλξη
σκανδάλης/άφεση χορδής). Πρώτη θα ενεργοποιηθεί η όραση (ή στην πιο ανεπτυγμένη μορφή
της η εξω-αισθητή αντίληψη περί του σημείου του στόχου), δεύτερη θα ενεργοποιηθεί η «μυϊκή
μνήμη», όμως μεταξύ «πρώτης» και «δεύτερης» ο διαμεσολαβών χρόνος είναι ελάχιστος ή (στην
πιο εξελιγμένη περίπτωση) μηδενικός.
Όλες αυτές οι σύντονες διαδικασίες αναπτύσσονται ως προς την ακρίβεια και την ταχύτητα δια
της συνεχούς ασκήσεως του Τοξότη, τόσον οπτικώς όσο και σωματικώς , με την βοήθεια
αντιστοίχων προπονητικών προγραμμάτων. Ο «εκδυτικισμένος» και …εκλογικευμένος τρόπος
σκέψεως σίγουρα δεν είναι αυτός του γράφοντος. Όμως προς διευκόλυνση του «δυτικού»
αναγνώστη μου θα ακολουθήσω έναν σχεδόν τέτοιο τρόπο αναφοράς στην προπονητική
οπτικοποίηση της Τοξοβολίας η οποία είναι η απαρχή της μυήσεως (και) του Εφιπποτοξότη στην
σκοπευτική παράμετρο της Τοξοβολίας.
Τι σημαίνει «Προπονητική Οπτικοποίηση»; Είναι η μεταφορά στην καθημερινή προπονητική
πραγματικότητα της "οπτικής φιλοσοφίας", δηλαδή, του τρόπου με τον οποίο παρατηρούμε τον
στόχο, συνεκτιμώντας την από εμάς απόσταση και θέση του καθώς και την ταχύτητα αλλά και την
διεύθυνση με/προς τις οποίες πιθανώς, κινείται! Kαι, ασφαλώς, η επισφράγιση αυτής της "οπτικής
φιλοσοφίας" δεν είναι άλλη από την εικονική τόξευση χωρίς τόξο και χωρίς ...βέλος!
Κατά κανόνα, βγαίνοντας από το σπίτι μας κατευθυνόμενοι προς την στάση για να επιβιβασθούμε
στο λεωφορείο, διατηρούμε το βλέμμα μας εστιασμένο εμπρός και μέσα σε μία ακτίνα λίγων
μέτρων. Σπανίως τολμούμε μιά ενεργητική εστίαση, π.χ., σε μία απόσταση 150 μέτρων όπου
μπορεί να υπάρχει μιά κορυφή δένδρου που πιθανόν να κρύβει κάποιο παράθυρο γειτονικού
κτηρίου! Ας ρίξουμε μιά ματιά στην παρακάτω φωτογραφία και ας υποθέσουμε ότι στεκόμαστε
στο σημείο λήψεώς της. Το μάτι μας είναι σίγουρο ότι θα πέσει στο φτυάρι και στη τσουγκράνα
μαζύ με τον κουβά που βρίσκονται μπροστά μας ή, το πολύ-πολύ, στο παρτέρι με τα λουλούδια
και τους κηπουρούς. Πολύ δύσκολα το βλέμμα μας θα εστιασθεί στα σημεία των δύο κίτρινων
κύκλων για να εντοπίσουμε τις ,εκεί, αντίστοιχες εικόνες προσλαμβάνοντας περιφερειακή
πληροφόρηση. Αυτός ο "προγραμματισμός" του τρόπου εστιάσεως του βλέμματός μας και
παρατηρήσεως των περιρρεόντων "πραγμάτων" είναι απολύτως υπαγορευόμενος από τους
κανόνες του αστικού Περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζούμε, είναι απολύτως αφύσικος και πρέπει
να τροποποιηθεί!

Έτσι, προσπαθούμε, κατ΄αρχήν, ακόμη και εκτός προπονήσεως να εστιάζουμε σε μακρές
αποστάσεις και να ερευνούμε ενεργητικά το Περιβάλλον, μικραίνοντας ολοένα και περισσότερο το
σημείο εστιάσεως ενώ μεγαλώνουμε την απόσταση παρατηρήσεως.Θεωρούμε ότι συνεχώς είμαστε
σε ανοικτό πεδίο και με έναν πεντακάθαρο ουρανό και απεριόριστη ορατότητα μπορούμε να
βλέπουμε μακρυά και εστιασμένα στα πιό μεμακρυσμένα σημεία, όπως, π.χ., στην άκρη της
χερσονήσου της παρακάτω φωτογραφίας ή στην τελευταία βουνοκορφή της! Αυτό είναι το
"ξεκίνημα" της Σκοποβολής και, εν προκειμένω, της Τοξοβολίας!

Έχοντας καταφέρει να παρατηρούμε ενστικτωδώς μακρυά και να εστιάζουμε επί ενός
συγκεκριμένου σημείου (π.χ. στην μακρυνή χερσόνησο που είδαμε παραπάνω) τώρα επιχειρούμε
μιά πλέον εστιακή επικέντρωση (μεγέθυνση) επάνω σε ένα σημείο του σημείου, επί παραδείγματι
στη λευκή κηλίδα που φαίνεται στη πλαγιά της χερσονήσου της παρακάτω φωτογραφίας μέσα
στον κόκκινο κύκλο. Τι είναι αυτή η κηλίδα; Η πλαστική οροφή ενός θερμοκηπίου από τα πολλά
που διαθέτει η περιοχή, η αντανάκλαση ενός οχήματος-ψυγείου, ένα μεγάλο λευκό κτίσμα;
Προσπαθούμε να αναλύσουμε και να εννοήσουμε οπτικώς το είδος του αντικειμένου που
αντιπροσωπεύει αυτό το λευκό στίγμα χωρίς να παραιτούμεθα από την προσπάθειά μας
διαπιστώνοντας την όποιαν δυσκολία. Τελικώς, θα επαληθεύσουμε (ακόμη και από κοντά...) εάν
αυτό που οπτικώς εννοήσαμε είναι και το ίδιο στην πραγματικότητα με αποτέλεσμα, έτσι, να
επαληθεύεται και να διασταυρώνεται συνεχώς το κύρος της οπτικής μας αντιλήψεως το οποίο
βαθμιαία εξελίσσεται σε ένστικτο!

Η Έφιππη Τοξοβολία είναι τελείως διαφορετική από την Τοξοβολία που το ευρύ κοινό έχει υπ'
όψη του ως "Ολυμπιακή Τοξοβολία". Η "δική μας" απαιτεί ευστοχία υπό συνθήκες διαρκούς
κινήσεως και μετατοπίσεως του (εφίππου) Τοξότη με παράλληλη υπολογίσιμη παράμετρο την
ταχυβολία αλλά και την βολή προς τα οπίσω ( "Παρθία" βολή) η οποία, ασφαλώς, δεν εντοπίζεται
στην "Ολυμπιακή" Τοξοβολία.
Ο Εφιπποτοξότης εκπαιδεύεται εξ' αρχής στο να διαμορφώσει την εξατομικευμένη "Τεχνική
Βολής" του και να αναπτύξει -επίσης σύμφωνα με τον ατομικό σωματότυπό του αλλά και την
ιδιοσυγκρασία του- όλες τις λοιπές παραμέτρους που αφορούν στην έφιππη τόξευση: κράτημα
τόξου και βελών, ανάσυρση βέλους προς εκτόξευση, εγκαθίδρυση του βέλους στον τόρμο της
χορδής, έλξη χορδής, ενστικτώδη σκόπευση και άφεση χορδής.
Ακόμη και εάν πρόκειται για έναν προχωρημένο Τοξότη προερχόμενο από τις τάξεις της
"Ολυμπιακής Τοξοβολίας", ο Εφιπποτοξότης θα εξασκηθεί εξ αρχής στο παραπάνω πρόγραμμα
μιάς κι εδώ θα χρησιμοποιήσει διαφορετικά μέσα (τόξο/βέλη/στόχος) υπό διαφορετικές συνθήκες
(κράτημα/στάσεις/κίνηση/ταχύτητα). Θα χρειαστεί να τηρήσει αυστηρά τους κανόνες προ/απο-
θερμάνσεως και θα προσανατολισθεί σε μία κλιμάκωση εργασίας που ξεκινά από την απλή
στατική τόξευση ομοιομόρφων βελών (κατά προτίμηση αλουμινένιων) απεριορίστου χρόνου όπου
βάλλονται ένα προς ένα τα βέλη χωρίς η τοξοφόρος χείρα να κρατά άλλα βέλη, εξελισσόμενος σε
ένα αποτέλεσμα κινητικής τοξεύσεως ( από βαθύ κάθισμα σε άνοδο/Παρθία βολή) ανομοιογενών
βελών (ξυλίνων/αλουμινένιων/ανθρακονήματος) με περιωρισμένο χρόνο βολής ενώ στην τοξοφόρο
χείρα κρατά από πέντε βέλη αυξάνοντάς τα βαθμιαία .
Βασικός παράγων στη δική μας Τοξοβολία είναι το κράτημα τόξου και βελών, όλα μαζύ, στην
τοξοφόρο χείρα. Τον ακριβή τρόπο μας τον δείχνει ο ίδιος ο Kassai Lajos ο οποίος έχει
καταφέρει να κρατά στο ίδιο χέρι με το οποίο κρατά το τόξο και τρία βέλη κάτω από το κάθε
δάχτυλο. Αυτό του επιτρέπει να καλπάζει με μεγάλη "ισχύ πυρός" ανά χείρας με ό,τι αυτό σημαίνει
ως πλεονέκτημα.

Βεβαίως, η ικανότητα ενός τέτοιου κρατήματος τόξου και βελών με την παράλληλη
διατήρηση της ικανότητος ευθυ/ταχυβολίας είναι κάτι που μόνον εντατική εξάσκηση
αναπτύσσει.   Αλλά η δρομολόγηση μιάς τέτοιας προοπτικής είναι υποχρέωση του Εφιπποτοξότη
από την πρώτη στιγμή της επαφής του με την Έφιππη Τοξοβολία.
Σε όλες τις φάσεις, η ανάπτυξη Τεχνικής διεξάγεται σε απόσταση βολής 10 μέτρων αλλά οι
απαιτήσεις ευστοχίας διαφέρουν. Πάντα μας ενδιαφέρει η συγκέντρωση 24 βελών αρχικά σε μία
διάμετρο >15 cm, ενώ όσο η πρόοδος του εκπαιδευομένου προχωρά, σημειοποιείται το κέντρο
του στόχου (π.χ., τοποθετείται μία λευκή ...χαρτοπετσέτα διπλωμένη στα τέσσερα) πάνω στο
οποίο θα πρέπει να καρφωθούν όλα τα βέλη.
Ο Εφιπποτοξότης ξεκινά με την βολή 4 εξάδων βελών σε απεριόριστο χρόνο. Κάθε εξάδα ελέγχεται
ως προς την συγκέντρωση των βελών της και ο Εφιπποτοξότης δεν προχωρεί εάν δεν επιτύχει την
απαιτούμενη συγκέντρωση. Κατά την φάση αυτή το ζητούμενο είναι να αφεθεί χαλαρός ο
Εφιπποτοξότης ώστε να ανακαλύψει το "στυλ" της βολής του. Πεποίθησή μας είναι η
εξατομίκευση της προσπαθείας. Κάθε Άνθρωπος έχει διαφορετικά ...δακτυλικά αποτυπώματα,
κάθε Άνθρωπος είναι διαφορετικός, κάθε Άνθρωπος δικαιούται να επιλέγει τον "δρόμο" αρκεί ο
"δρόμος" να τον οδηγεί στον ζητούμενο "προορισμό". Στις δύο φωτογραφίες που ακολουθούν
δύο διαφορετικοί Τοξότες ξεκινούν τόσο διαφορετικά την τόξευσή τους και καταλήγουν σε ένα και
το αυτό αποτέλεσμα, στέλνοντας τα δύο διαφορετικά βέλη τους στο ίδιο κέντρο του στόχου:

Βεβαίως και λαμβάνονται υπ' όψη η φυσιολογία της Τοξοβολίας καθώς και οι παραδεδεγμένες
βιο-μηχανικές προϋποθέσεις, αλλά ο Εφιπποτοξότης θα αποφασίσει "τι" τον διευκολύνει και "τι"
του ...πηγαίνει ώστε να επιτελέσει πιό αποτελεσματικά την αποστολή του.

Eξακολουθώντας να ρίχνει ομοιογενή βέλη και έχοντας επιτύχει την απαιτούμενη συγκέντρωση, ο
Εφιπποτοξότης καλείται να τα κατευθύνει, πλέον, στο κέντρο του στόχου το οποίο καθορίζει το
συνεχώς σμικρυνόμενο σημείο. Τώρα ο Εφιπποτοξότης θα κρατά στην τοξοφόρο χείρα τριάδες
βελών υπό εκτόξευση, αλλά ο χρόνος και πάλι θα είναι απεριόριστος. Αυτοσυγκέντρωση και
χαλάρωση παραμένουν πάντα οι δικές μας "σταθερές".

Εν συνεχεία ο Εφιπποτοξότης θα τοξεύει κρατώντας εξάδες ανομοιογενών βελών στην τοξοφόρο
χείρα πάντοτε σε στατική ορθία στάση. Μετά την επίτευξη των επιθυμητών συγκεντρώσεων θα
τοξεύσει και γονυπετής κατά τον ίδιο τρόπο χωρίς να τον απασχολεί ο παράγων "χρόνος".

Τώρα ο "κλοιός" των απαιτήσεων σφίγγει και ο Εφιπποτοξότης καλείται να επιταχύνει τους
ρυθμούς του κρατώντας εξάδες υπό εκτόξευση ανομοιογενών βελών και τοξεύοντας εν κινήσει,
από βαθύ κάθισμα σε ανόρθωση και σε Παρθία (προς τα οπίσω). Το κεντρικό σημείο του στόχου
θα γίνει ...σουρωτήρι και τα 24 βέλη πρέπει να καρφωθούν μέσα στα όριά του. Τώρα, αν
καρφωθούν πολύ ...περισσότερα όπως στο παρακάτω λαμπρό αποτέλεσμα αρχαρίου
Εφιπποτοξότη, ε, ακόμα καλύτερα! Στην φωτογραφία που ακολουθεί, 38 βέλη (!!) διαφορετικής
κατασκευής, διαφορετικού βάρους, με διαφορετικά πτερώματα και διαφορετικές αιχμές
καρφώθηκαν σε συγκέντρωση "σημείου" διαμέτρου 15 cm στο κέντρο του στόχου από απόσταση
10 μέτρων. Βεβαίως, όπως παρατηρούμε, οι 38 αιχμές διέλυσαν κυριολεκτικώς την χαρτοπετσέτα
(που χρησιμοποιήθηκε ως προσδιορισμός "σημείου") τα υπολείμματα της οποίας εξαφανίσθηκαν
από τους καταιγιστικούς κραδασμούς των αδυσώπητων βελών και, ίσως αναρωτηθεί κανείς για
το "αδιαχώρητο" του ορίου συγκεντρώσεως των 15 cm, υπό συνθήκες ενός τέτοιου
"συνωστισμού" βελών. Η απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα είναι ότι εάν εξασφαλίζεται
ευθυβολία επί του αυτού σκοπευομένου σημείου, το εκτοξευόμενο βέλος προσεγγίζοντας στο
σημείο σκοπεύσεως "γλείφει" το βέλος που είναι ήδη καρφωμένο με συνέπεια την ελαφρότατη
εκτροπή του και την διευθέτησή του πολύ κοντά στο προηγούμενο.Έτσι, ένα-ένα τα βέλη
καταλαμβάνουν χιλιοστό-χιλιοστό τον προσφερόμενο χώρο στο κέντρο του ψαθόστοχου. Τώρα,
δεν ξέρουμε εάν θα διατηρήσουμε την διάμετρο των 15 cm ως ορίου συγκεντρώσεως των βελών
στην περίπτωση που οι ικανότητες των Μελών της Ομάδος μας εξελιχθούν σε ...Κασσαϊκές! Εάν,
για παράδειγμα τα βέλη αθροισθούν στα 60 ή ...600! Ε, μέχρι τότε ...έχουμε χρόνο και πολλή
διάθεση να ακούμε τον Δάσκαλό μας να γελά με τις ασήμαντες, πρωτόλειες, "επιδόσεις" μας! Όσο
για τα όρια του χρόνου; Όλοι "κυνηγάμε" τις επιδόσεις του Δασκάλου μας Kassai... Άπιαστες μεν,
αλλά καλός ως ..."ευσεβής πόθος" για έναν Εφιπποτοξότη!

Η συνεχής εξάσκηση θα αναπτύσσει συνεχώς την βελτίωση στην σχέση "ευστοχία/ταχύτητα" που
είναι βασική για την Έφιππη Τοξοβολία. Κάθε Εφιπποτοξότης ασκείται κατ' ιδίαν ώστε να
βελτιώσει την σχέση αυτή και ο ίδιος, τελικώς, ρυθμίζει το "μονοπάτι" που θα τον οδηγήσει στο
βέλτιστο αποτέλεσμα. Στο παρακάτω παράδειγμα βλέπουμε ένα λαμπρό δείγμα εξασκήσεως
Μαγυάρου Εφιπποτοξότη του Οργανισμού A KARAHUN LOVASÍJÁSZAT ÉS ALAPÍTVÁNY o
oποίος μας παρουσιάζει τον τρόπο της εγκαθιδρύσεως του βέλους και την ταχύτητα της βολής
του : http://karahun.hu/ij1.wmv . Το συγκεκριμένο βίντεο αποτελεί ένα άριστο σχολείο για
οποιονδήποτε θελήσει να βοηθηθεί στον τρόπο ασκήσεως για βολή στην Έφιππη Τοξοβολία.
Στις παρακάτω δύο φωτογραφίες "αποτυπώνεται" η συγκέντρωση των βελών μας κατά μία
προπόνηση Παρθίας βολής, ταχύτητος. 37 διαφορετικής κατασκευής βέλη, βέλη αλουμινίου,
ανθρακονήματος, ξύλου, με φυσικό, με τεχνητό ή και ...χωρίς (λόγω φθοράς!) πτέρωμα, με αιχμές
διαφόρων διαμορφώσεων όπως επίσης και με διαφορετικά πυθμένια, καινούργια και ...
επισκευασμένα για πολλοστή φορά, με διαφορετικό βάρος και διαφορετικά δεδομένα πτήσεως,
ΟΛΑ καρφωμένα στο κέντρο του ...ταλαίπωρου στόχου μας. Και όλα αυτά τοξευμένα από ένα
υπεραπλούστατο τόξο χωρίς κανένα βοήθημα και χωρίς καθόλου σκοπευτικά βοηθήματα, με
μόνο "βοήθημα" το ολοένα βελτιούμενο ένστικτο του Τοξότη και τα βέλη κρατημένα ανά εξάδες
στο χέρι που κρατά και το τόξο. Ένας τέτοιος Τοξότης που καταφέρνει μία ανάλογη
"συγκέντρωση" βελών αποδεικνύει το επίπεδο της "μυϊκής μνήμης" που έχει πετύχει αν
αναλογισθούμε ότι το καθένα από τα παραπάνω 37 βέλη εκτοξεύθηκε από στάση αντίθετη προς
τον στόχο (ο στόχος βρίσκεται στην πλάτη του Τοξότη) και με ημιπεριστροφή του κορμού του
Τοξότη κατά την άφεση, δηλαδή, το βέλος εκτοξεύεται με τον κορμό του Τοξότη εν κινήσει! Και
όμως, ένα τέτοιο "επίπεδο" όχι μόνον δεν κρίνεται ως κάτι το "σημαντικό" αλλά αποτελεί α π λ ώ ς
την α ρ χ ή της δικής μας Τοξοβολίας!

Σε κάθε περίπτωση, αψευδής μάρτυρας θα είναι η "καρδιά" του κυρίως στόχου πάνω στον οποίο
γίνεται η εκπαίδευσή μας και μας κάνει τη ζωή ...ακριβή διότι επιμένει να φθείρεται πρώτος και ...
γρήγορα! Όμως, κάθε φορά που αγοράζουμε νέο ψαθόστοχο είμαστε κατά βάθος ...χαρούμενοι
αφού αυτό είναι και το τεκμήριο των ...επιτυχών προσπαθειών μας! Εκείνο, πάντως, που δεν
μπορούμε να "χωνέψουμε" με τίποτε είναι να καταστρέφουμε δύο βέλη με ...μία βολή λόγω ...
ευστοχίας! Ναι, συμβαίνει κι αυτό όπως στην περίπτωση που φαίνεται παρακάτω (και που δεν
είναι η μόνη...) όπου βέλη made in U.S.A., κάπως σαν ..."EASTON" vs "BEMAN" μας
αποδεικνύουν ότι η ευστοχία μπορεί να είναι το ζητούμενο στην Τοξοβολία αλλά ...κοστίζει ακριβά!

Όμως, ανεξαρτήτως κόστους, κάτι "τέτοιες" στιγμές, πραγματικά, αξίζουν!

Μπορεί γύρω μας οι Αξίες να κλυδωνίζονται, ίσως και να καταρρέουν, όμως, η δική μας Ομάδα
προσπαθεί να προσφέρει το καλύτερο στα Μέλη της : αυτοπεποίθηση, γαλήνη, ισορροπία ψυχής
και σώματος! Και, παρά τις αδηφάγες υλιστικές αντιλήψεις των καιρών μας, προσπαθεί να το
προσφέρει δωρεάν! Μ’αυτό τον τρόπο επιχειρούμε να είμαστε χρήσιμοι κι αποτελεσματικοί,
σήμερα, που τα πάντα «τα σκιάζει η φοβέρα» (της απαξίας) «και τα πλακώνει η σκλαβιά» (της
ιδιοτελείας)!
Η εξάσκησή μας στην Ενστικτώδη Τοξοβολία συνεχίζεται με νυκτερινή τόξευση υπό
περιωρισμένες συνθήκες φωτισμού, με τόξευση με κλειστά μάτια, με τόξευση επί εκτοξευομένων
δίσκων και με πολλά άλλα ...παιγνίδια Τοξοβολίας. Για τον Εφιπποτοξότη η Ενστικτώδης
Τοξοβολία θα είναι πάντα ανεξάντλητη και πάντα συναρπαστική! Kαι όπως λέει και ο David Gray :

"H αποτυχία δεν είναι λόγος απογοητεύσεως αλλά κίνητρο προόδου και βελτιώσεως.
Παραλλήλως, η επιτυχία δεν είναι, ποτέ, πέρας τελειότητος αλλά όριο εκτοξεύσεως ενός
επομένου βέλους το οποίο θα κατευθυνθεί προς την τελειότητα...
Πάνω απ΄όλα, ο νούς και το πνεύμα του Τοξότη ωριμάζουν καρτερικά όσο ο ίδιος
πλησιάζει την τελειότητα."                                                                  ( "Bows of the World", σελ.63)

.                                              Δύο βέλη ρίχνουν τις ήρεμες και κομψές σκιές τους
                                    πάνω στο λεπτό δέρμα σαν τις σκιές ενός κλαριού
                                     που πέφτουν πάνω σε μιά μαρμάρινη σκάλα.
                                                 [Γιούκιο Μίσιμα: Εξομολογήσεις μιάς μάσκας]

ΤΟΞΟΒΟΛΙΑ